الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
201
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
مورد توبيخ قرار مىدهد ، يك استفهام توبيخى مىگويد : « با اين حال شما به كجا مىرويد » ؟ * ( ( فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ ) ) * . چرا راه راست را رها كرده ، به بيراهه گام مىنهيد ؟ و چرا پشت به اين چراغ فروزان نموده رو به سوى تاريكى مىرويد ؟ ! مگر دشمن سعادت و سلامت خويش هستيد ؟ سپس مىافزايد : « اين قرآن جز تذكر براى جهانيان نيست » ( * ( إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ ) * ) . همه را اندرز مىدهد ، هشدار مىدهد ، تا از خواب غفلت بيدار شوند . و از آنجا كه براى هدايت و تربيت تنها « فاعليت فاعل » كافى نيست ، بلكه « قابليت قابل » نيز شرط است ، در آيه بعد مىافزايد : « قرآن مايه بيدارى است براى آنها كه مىخواهند راه مستقيم را بپويند » ( * ( لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ ) * ) . قابل توجه اينكه در آيه قبل مىگويد : « قرآن مايه ذكر و بيدارى براى همه جهانيان است » و در اين آيه تنها گروه خاصى را ذكر مىكند همانها كه تصميمى بر قبول هدايت و پيمودن راه راست گرفتهاند ، اين تفاوت به خاطر آن است كه آيه قبل عموميت اين فيض الهى را بيان مىكند ، و اين آيه شرط بهره گيرى از اين فيض را ، و تمام مواهب عالم چنين است كه اصل فيض عام است ولى استفاده از آن مشروط به اراده و تصميم است . شبيه همين معنى در آيه 2 سوره بقره آمده است ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيه هُدىً لِلْمُتَّقِينَ : « اين كتاب هيچگونه ترديدى در آن نيست ، و مايه هدايت پرهيزگاران است » . به هر حال اين آيه از آياتى است كه نشان مىدهد خداوند انسان را آزاد